Fəxri Xiyabanda dəfn edilən İbrahimbəyovun məzarı köçürülə bilərmi? – DTX açıqlaması sonrası hüquqi suallar

Dövlət Təhlükəsizliyi Xidmətinin (DTX) yaydığı son məlumatda bir sıra şəxslərlə yanaşı mərhum kinodramaturq Rüstəm İbrahimbəyovun da adının cinayət işi materiallarında hallanması cəmiyyətdə yeni müzakirə mövzusu yaradıb.

Reportyor.tv xəbər verir ki, rəsmi açıqlamada qeyd olunur: 2013-cü ildə yaradılan “Demokratik Qüvvələrin Milli Şurası” və “Milyarderlər İttifaqı” adlandırılan qurumun fəaliyyəti çərçivəsində dövlət hakimiyyətinin zorla ələ keçirilməsi, konstitusiya quruluşunun dəyişdirilməsi istiqamətində planların mövcudluğu ilə bağlı əsaslı şübhələr yaranıb və həmin proseslərdə Rüstəm İbrahimbəyovun adı da keçir.

Məsələ isə yalnız siyasi-hüquqi müstəvidə qalmadı — ictimaiyyət arasında başqa bir sual gündəmə gəldi:

> Dövlətə qarşı ağır cinayət iddialarında adı hallanan, lakin hazırda vəfat etmiş və Fəxri Xiyabanda dəfn olunmuş şəxsin məzarı həmin statusu saxlaya bilərmi?

---

Fəxri Xiyaban statusu nədir?

Fəxri Xiyaban — Azərbaycan dövlətinə xüsusi xidmətləri olmuş görkəmli dövlət xadimləri, elm, mədəniyyət və incəsənət nümayəndələrinin dəfn olunduğu xüsusi dövlət məzarlığıdır.

Burada dəfn qərarı faktiki olaraq dövlətin həmin şəxsin xidmətlərini rəsmi şəkildə tanıması deməkdir.

Yəni:

Bu məkan sadəcə qəbiristanlıq deyil

Dövlət tərəfindən verilən fəxri statusdur

Simvolik olaraq “dövlətə xidmət etmiş şəxs” anlayışını ifadə edir

---

Hüquqi tərəf: məzar köçürülə bilərmi?

Azərbaycan qanunvericiliyində “Fəxri Xiyabandan çıxarılma” barədə ayrıca geniş tənzimlənmiş mexanizm açıq formada detallı yazılmasa da, hüquqşünasların ümumi yanaşması belədir:

Əgər dövlət tərəfindən sonradan müəyyən edilərsə ki:

şəxs dövlətə qarşı ağır cinayət törədib

dövlət təhlükəsizliyinə qarşı fəaliyyət göstərib

yaxud dövlətə xəyanət faktı hüquqi qiymət alıb

onda həmin şəxsə verilmiş fəxri statusun ləğvi mümkündür.

Bu isə praktik olaraq iki nəticə yarada bilər:

1. Fəxri statusun saxlanılması (tarixi xidmətlər üstün tutulur)

2. Fəxri statusun ləğvi və məzarın köçürülməsi

---

Əsas hüquqi incəlik: şəxs vəfat edib

Burada ən mürəkkəb məqam budur — Rüstəm İbrahimbəyov həyatda deyil və ona qarşı məhkəmə hökmü çıxarıla bilməz.

Lakin hüquq praktikasında belə hallar olur:

Dövlət rəsmi qiymət verir

Tarixi-siyasi qərar qəbul edilir

Fəxri status geri alınır (məhkəmə hökmü olmadan da mümkündür)

Bu artıq hüquqi yox, dövlət-siyasi qərar sayılır.

---

Nəticə: real ehtimal varmı?

DTX məlumatında adı çəkilməsi avtomatik olaraq məzarın köçürülməsi demək deyil.

Amma aşağıdakı hallarda bu məsələ real müzakirəyə çevrilə bilər:

İstintaq materialları rəsmi olaraq dövlətə xəyanət kontekstində yekunlaşarsa

Dövlət səviyyəsində siyasi-hüquqi qiymət verilərsə

Fəxri Xiyaban statusuna yenidən baxılması qərarı qəbul olunarsa

Bu halda nəzəri olaraq Fəxri Xiyaban statusu ləğv edilə və məzar köçürülə bilər.

---

Yəni hazırda vəziyyət belədir

DTX məlumatı — hüquqi prosesin başlanğıcıdır
Məzarı köçürmək — yalnız ayrıca dövlət qərarı ilə mümkündür

Başqa sözlə:

bu gün üçün fakt deyil, amma hüquqi-siyasi ehtimaldır.

Musavat.com